«Νομιμότητα… όχι αυθαιρεσία… Η αλήθεια για τους Δήμους πίσω από τα επικοινωνιακά οράματα» από τον Παναγιώτη Κουμουνδούρο

Μας λένε λοιπόν, με εκείνο το γλυκερό, πατρικό ύφος της εξουσίας, πως ο αιρετός είναι ένας σύγχρονος Άγιος Σεβαστιανός. Ένας μάρτυρας της τοπικής αυτοδιοίκησης που θυσιάζει την οικογένειά του, την καριέρα του, την κοινωνική του ζωή και την ψυχική του ηρεμία, μόνο και μόνο για να προσφέρει στα κοινά. Και από την άλλη; Από την άλλη, ο κακός, ο νωθρός, ο ανεπίδεκτος προσαρμογής δημοτικός υπάλληλος. Αυτός ο «δαίμονας» που δεν έχει «όραμα», διότι ως γνωστόν, οι υπάλληλοι πρέπει να βλέπουν οράματα κατά τις οκτώ το πρωί που χτυπάνε κάρτα και που βάζει τρικλοποδιές στο μεγαλουργηματικό πρόγραμμα της εκάστοτε Δημοτικής Αρχής.

Στους μικρούς δήμους, λέει, τα πράγματα μπερδεύονται επειδή «όλοι γνωρίζονται μεταξύ τους». Δηλαδή, η επαρχιακή στενότητα και το κουτσομπολιό βαφτίζονται «κοινωνική δικτύωση» και η προσωπική γνωριμία γίνεται το τέλειο άλλοθι για να μετατρέπεται η διοίκηση σε οικογενειακό καβγά. Κι όταν η Δημοτική Αρχή «σηκώνει τον πήχη», γιατί πάντα τον σηκώνουν τον πήχη στα λόγια, η κατάσταση γίνεται «αφόρητη» επειδή κάποιοι υπάλληλοι αρνούνται να τρέξουν στον κατοστάρη της πολιτικής τους βιασύνης.

Τι μας λένε δηλαδή; Πως όταν ο πολιτικός προϊστάμενος θέλει να κάνει «έργο χθες», ο υπάλληλος που του θυμίζει ότι υπάρχει ένας έρμος νόμος, μια διαδικασία, ένας διαγωνισμός, είναι «φρένο» της ανάπτυξης. Και αναρωτιούνται με ιερή απορία: «Τι υπάρχει πίσω από τη λέξη αδυναμία; Μήπως σκοπιμότητα; Μήπως υπηρεσιακή ανεπάρκεια;».

Ξεχνούν όμως ή μάλλον προσποιούνται πως ξεχνούν, μια μικρή, ασήμαντη λεπτομέρεια. Ο αιρετός έρχεται, υπόσχεται, τάζει λαγούς με πετραχήλια, κάνει το κομμάτι του, βγάζει τις φωτογραφίες και σε πέντε χρόνια χαιρετάει το πλήθος. Αν η υπογραφή του ήταν παράνομη, αν το έργο ήταν μια τρύπια σκάφη που ρούφηξε δημόσιο χρήμα, ο αιρετός θα επικαλεστεί την «πολιτική ευθύνη», αυτή τη μαγική λέξη που στην Ελλάδα σημαίνει απολύτως τίποτα.

Ο υπάλληλος όμως; Ο υπάλληλος μένει. Και μένει για να πάει στον εισαγγελέα. Μένει για να απολογηθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο, στις επιθεωρήσεις και στα πειθαρχικά. Φέρει ακέραιη την ποινική, αστική και διοικητική ευθύνη για ό,τι υπογράψει.

Ζητούν από τον υπάλληλο «ευελιξία» και «προσαρμογή». Αλλά στην εγχώρια πολιτική διάλεκτο, «ευελιξία» σημαίνει «κλείσε τα μάτια, προσπέρασε τη νομιμότητα, υπόγραψε κι ο Θεός βοηθός». Κι όταν ο υπάλληλος αρνείται να γίνει ο αυτόχειρας του νόμου, τότε τον βαφτίζουν «ανεπίδεκτο» που «απομυζά το σφρίγος» της νέας αρχής.

Μιλάνε μάλιστα για «φωνές» και «χτυπήματα του χεριού στο τραπέζι» σαν να πρόκειται για φυσικό φαινόμενο. Σαν να είναι η δημαρχία ένα είδος ρωμαϊκής αρένας όπου ο τοπάρχης δικαιούται να κραυγάζει και να τσαμπουκαλεύεται για να παράγει «έργο». Όχι, κύριοι. Αυτό δεν λέγεται διοίκηση. Λέγεται αυταρχισμός, λέγεται εργασιακός εκφοβισμός και δεν νομιμοποιείται από καμία πολιτική πίεση.

Και το κερασάκι στην τούρτα; Η υποστελέχωση και η κόπωση. Αφήνεις έναν δήμο με το ένα τρίτο του προσωπικού που χρειάζεται, φορτώνεις στον έναν υπάλληλο τις ευθύνες τριών τμημάτων, δεν του δίνεις ούτε τα στοιχειώδη τεχνικά μέσα, κι μετά αναρωτιέσαι με αγανάκτηση γιατί καθυστερεί η γραφειοκρατία. Είναι το κλασικό νεοελληνικό κόλπο, αφήνεις κάτι να καταρρεύσει για να μπορείς μετά να κατηγορείς τους ανθρώπους που μαζεύουν τα συντρίμμια.

Όσο για τον πολίτη που ζητάει «και το έργο να γίνει χθες, και ο υπάλληλος να μην ενοχληθεί, και ο αιρετός να υλοποιήσει ό,τι υποσχέθηκε»; Αυτό δεν είναι «ιδανική κατάσταση σε μη ιδανική κοινωνία». Είναι η απόλυτη σύγχυση ενός εκλογικού σώματος που εκπαιδεύτηκε να ζητάει θαύματα χωρίς να λογαριάζει τους κανόνες. Κι όταν τα πράγματα πάνε στραβά, το ρίχνουμε στη «δολοφονία χαρακτήρων» στο διαδίκτυο και στον όχλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, εκεί όπου η ατομική ευθύνη εξαφανίζεται μέσα στην υστερία της μάζας.

Ας συνέλθουμε λοιπόν. Ο δημοτικός υπάλληλος δεν είναι ο θεράπων του οράματος κανενός τοπικού κομματάρχη. Είναι ο λειτουργός που ορκίστηκε να υπηρετεί το Δημόσιο Συμφέρον. Αν ο αιρετός βιάζεται, ας μάθει να σχεδιάζει εγκαίρως, σοβαρά και νόμιμα. Κι αν θέλει «υπέρβαση», ας ξεκινήσει από την υπέρβαση του δικού του εγωισμού, σεβόμενος τους νόμους και τους ανθρώπους που κρατούν τους Δήμους όρθιους, παρά την εγκατάλειψη, την υποστελέχωση και τη μόνιμη απαξίωση.

Οι Δημοτικοί Υπάλληλοι είναι η ραχοκοκαλιά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Είναι αυτοί που κρατούν τους Δήμους όρθιους σε πανδημίες, θεομηνίες, πυρκαγιές και καθημερινές κρίσεις, πολύ συχνά με προσωπικό κόστος. Απαιτούμε τον σεβασμό στο έργο τους και δεν θα δεχτούμε να γίνονται οι «εύκολοι στόχοι» για τις όποιες πολιτικές ή διοικητικές αστοχίες.

Παναγιώτης Κουμουνδούρος
Προέδρος του Ν.Τ. Λακωνίας της ΑΔΕΔΥ