«Ταν ή Επί Τας. Από τη Σπαρτιάτισσα μάνα στη Σπάρτη του σήμερα» από τον Βασίλη Λαδά

Η Σπαρτιάτισσα μάνα, παραδίδοντας την ασπίδα στον γιο της, δεν του έλεγε απλώς να νικήσει. Του υπενθύμιζε ότι υπάρχουν αξίες ανώτερες από τον φόβο, το προσωπικό συμφέρον και την προσωπική ασφάλεια. Του έλεγε ότι η τιμή απέναντι στην πατρίδα, στην οικογένεια και στην κοινότητα δεν εγκαταλείπεται όταν έρθουν οι δυσκολίες. Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα του «ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ».

Η συνειδητή επιλογή της αξιοπρέπειας. Και αυτή η αρχή δεν αφορά μόνο τα πεδία των μαχών. Αφορά κάθε εποχή και κάθε άνθρωπο που καλείται να αναλάβει ευθύνη, να υπερασπιστεί αυτό που θεωρεί σωστό και να ολοκληρώσει το καθήκον του, ακόμη και όταν αυτό έχει κόστος.

Σήμερα, το να επιστρέφεις «με την ασπίδα» μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ διαφορετικό. Να ολοκληρώνεις αυτό που ανέλαβες. Να μην αφήνεις τη δουλειά μισή. Να μην κρύβεσαι πίσω από δικαιολογίες. Να υπηρετείς τον τόπο σου με συνέπεια, αλήθεια και αποτελεσματικότητα. Να αναλαμβάνεις την ευθύνη των πράξεών σου. Αυτό το πνεύμα έχει ανάγκη σήμερα και η Σπάρτη.

Δεν χρειάζεται πια να δώσει τις μάχες των αρχαίων πεδίων. Χρειάζεται όμως να δώσει τις σύγχρονες μάχες της ανάπτυξης, της δημιουργίας, της ευθύνης, της συνέπειας, της εντιμότητας και της αποτελεσματικότητας.

Χρειάζεται άλκη και ευψυχία σε όσους διοικούν, σε όσους εργάζονται, σε όσους δημιουργούν, σε όσους αγαπούν πραγματικά αυτή την πόλη. Χρειάζεται να σηκώσουμε ξανά την ασπίδα της Σπάρτης. Όχι την πολεμική ασπίδα.

Την ασπίδα του ήθους, της πειθαρχίας, της σοβαρότητας και της αποφασιστικότητας.

Γιατί χωρίς αυτές τις αξίες, η Σπάρτη κινδυνεύει να παραμένει ένα λαμπρό όνομα του παρελθόντος, χωρίς ανάλογη παρουσία στο σήμερα. Με αυτές όμως μπορεί να μετατρέψει ξανά το τεράστιο ιστορικό της κεφάλαιο σε δύναμη για το μέλλον. Και εδώ βρίσκεται μια μεγάλη αντίφαση. Η φράση «ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ», που ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο και συνδέθηκε όσο λίγες με το όνομα της Σπάρτης, δεν έχει σήμερα την παρουσία που της αξίζει μέσα στην ίδια την πόλη που τη γέννησε ως σύμβολο.

Θα περίμενε κανείς να τη συναντά ο επισκέπτης σε ένα εμβληματικό μνημείο. Να τη διαβάζει ο μαθητής. Να τη βλέπει καθημερινά ο Σπαρτιάτης. Να αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα σημεία ιστορικής αναφοράς της πόλης.

Μια επιγραφή με το «ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ» θα μπορούσε να δεσπόζει στο Κενοτάφιο του Λεωνίδα, σε έναν χώρο όπου το ιστορικό βάρος και ο συμβολισμός της φράσης θα συναντούσαν το πνεύμα της θυσίας και του καθήκοντος. Θα μπορούσε να χαραχθεί πάνω στην πέτρα με την απλότητα που ταιριάζει στη Σπάρτη. Χωρίς πολλά λόγια. Μόνο: ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ

Και τίποτε περισσότερο δεν θα χρειαζόταν για να καταλάβει ολόκληρος ο κόσμος πού βρίσκεται. Όμως η πόλη χρειάζεται ακόμη κάτι περισσότερο.

Χρειάζεται ένα εμβληματικό μνημείο στην κεντρική πλατεία, αφιερωμένο στη Σπαρτιάτισσα μάνα και στο διαχρονικό μήνυμα της φράσης. Ένα μνημείο που δεν θα αποτελεί απλώς διακόσμηση. Θα αποτελεί ταυτότητα. Θα είναι σημείο αναφοράς, φωτογράφησης, ιστορικής μνήμης και προβληματισμού. Ένα μνημείο που θα λέει στον επισκέπτη, χωρίς πολλές εξηγήσεις: ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΣΠΑΡΤΗ.

Και εμείς, οι σημερινοί κάτοικοι αυτής της πόλης, οφείλουμε να αναρωτηθούμε αν αρκεί να ονομαζόμαστε Σπαρτιάτες. Το όνομα από μόνο του δεν αρκεί. Το όνομα αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από πράξεις.

Η μεγαλύτερη τιμή στους προγόνους δεν είναι να επαναλαμβάνουμε μόνο τα λόγια τους. Είναι να καταλαβαίνουμε το νόημά τους και να προσπαθούμε να γίνουμε αντάξιοί τους. Γι’ αυτό το «ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ» δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένα μουσειακό απόφθεγμα. Είναι ταυτόχρονα υπόμνηση και πρόκληση. Υπόμνηση για το ποιοι υπήρξαν οι άνθρωποι αυτής της γης. Πρόκληση για το τι μπορούμε να γίνουμε εμείς σήμερα. Μας θυμίζει ότι το καθήκον πρέπει να ολοκληρώνεται. Ότι η ευθύνη δεν μεταφέρεται πάντοτε στους άλλους. Ότι η πόλη δεν προχωρά με λόγια αλλά με έργα. Ότι η ιστορία δεν είναι μόνο λόγος υπερηφάνειας. Είναι και μεγάλη υποχρέωση.

Η Σπάρτη έχει ένα όνομα που καμία διαφημιστική καμπάνια δεν θα μπορούσε να αγοράσει. Έχει μια ιστορία γνωστή σε ολόκληρο τον κόσμο. Έχει σύμβολα που άλλες πόλεις θα έδιναν πολλά για να διαθέτουν. Το ερώτημα είναι αν εμείς ξέρουμε να τα αξιοποιήσουμε.

ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΛΕΓΕΤΑΙ ΣΠΑΡΤΗ, ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΦΗΝΕΙ ΤΑ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΦΑΝΕΙΑ.

Το «ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ» πρέπει να αποκτήσει τη θέση που του αρμόζει μέσα στην πόλη.

Στο Κενοτάφιο του Λεωνίδα. Στην κεντρική πλατεία μέσα από ένα εμβληματικό μνημείο. Στη συνείδηση των νέων ανθρώπων. Στην εικόνα που παίρνει μαζί του κάθε επισκέπτης φεύγοντας από τη Σπάρτη. Γιατί η φράση αυτή δεν μιλά μόνο για το παρελθόν. Μιλά και για το σήμερα. Και ίσως περισσότερο απ’ όλα μιλά για το αύριο. Όσο υπάρχουν άνθρωποι που λειτουργούν με τιμή, υπευθυνότητα και συνέπεια, το πνεύμα της Σπάρτης παραμένει ζωντανό. Γιατί: Η ΣΠΑΡΤΗ ΧΩΡΙΣ ΗΘΟΣ ΕΙΝΑΙ ΟΝΟΜΑ ΧΩΡΙΣ ΨΥΧΗ. Και η σημερινή Σπάρτη δεν χάνει έδαφος επειδή έχει απέναντί της εχθρούς. ΧΑΝΕΙ ΕΔΑΦΟΣ ΟΤΑΝ ΑΦΗΝΕΙ ΤΗΝ ΑΔΡΑΝΕΙΑ ΝΑ ΝΙΚΑ ΤΗΝ ΠΡΑΞΗ.

Αν θέλουμε πραγματικά να τιμήσουμε το «ΤΑΝ Ή ΕΠΙ ΤΑΣ», δεν αρκεί μόνο να το χαράξουμε στην πέτρα. Πρέπει πρώτα να το χαράξουμε στη νοοτροπία μας. Γιατί τότε μόνο η ιστορία της Σπάρτης δεν θα αποτελεί απλώς ένα ένδοξο παρελθόν. Θα μπορεί να γίνει ξανά δύναμη για το μέλλον της.

Με το θάρρος της γνώμης ….από τον Βασίλη Λαδά
Πολίτης της Σπάρτης