«Από τη σιωπή των ερειπίων στην κραυγή ενός οράματος» από τον Βασίλη Λαδά

Η Σπάρτη σήμερα καλείται να δείξει τι θεωρεί άξιο του ονόματός της.

Η Σπάρτη περιμένει εδώ και δεκαετίες τη δημιουργία ενός νέου, σύγχρονου αρχαιολογικού μουσείου, αντάξιου της ιστορίας και του ονόματός της.

Ένα μουσείο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Λακωνία, να αναδείξει τον αρχαίο πολιτισμό, να δώσει νέα πνοή στην πόλη και να προσελκύσει επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο.

Αντ’ αυτού, αποφασίστηκε το νέο μουσείο να ανεγερθεί επάνω στο κουφάρι ενός παλιού εργοστασίου, του γνωστού FIX, το οποίο λειτούργησε πριν πολλές δεκαετίες. Ένα βιομηχανικό υπόλειμμα, ένα άδειο περίβλημα του παρελθόντος, που σήμερα καλείται να στεγάσει την ίδια την ψυχή της αρχαίας Σπάρτης.

Για το νέο μουσείο της Σπάρτης ακούμε δεκαετίες τώρα τις ίδιες διαβεβαιώσεις. Δηλώσεις, εξαγγελίες, υποσχέσεις. Κάθε φορά «είμαστε κοντά», κάθε φορά «μπαίνει στην τελική ευθεία». Κι όμως, ο χρόνος περνά και το μουσείο παραμένει σχέδιο στα χαρτιά.

Δεν είναι μόνο θέμα κτιρίου. Είναι θέμα αξιοπρέπειας για μια πόλη με ιστορία παγκόσμιας ακτινοβολίας. Όταν οι ανακοινώσεις επαναλαμβάνονται χωρίς αποτέλεσμα, κουράζουν. Και στο τέλος δεν πείθουν κανέναν, ΟΥΤΕ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΤΙΣ ΕΚΦΩΝΟΥΝ. Η Σπάρτη δεν χρειάζεται άλλες δηλώσεις. Χρειάζεται χρονοδιάγραμμα, διαφάνεια και πράξη. Γιατί ένα νέο μουσείο δεν είναι πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση απέναντι στην ιστορία της και επένδυση στο μέλλον της.

Μετά από τόσα χρόνια αναμονής, φαίνεται πως έχουμε κουραστεί να ελπίζουμε.

Η μακρά προσδοκία μας μετέτρεψε την επιθυμία σε αποδοχή και τον στόχο σε συμβιβασμό.  Έτσι, ό,τι κι αν μας προτείνουν, λέμε «“ναι»”.

Ναι, για να γίνει, για να τελειώνουμε. Δεν αναζητούμε πλέον το καλύτερο, αναζητούμε απλώς να γίνει κάτι, ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ.

Και κάπως έτσι, η νοοτροπία μας συμπυκνώνεται σε μια φράση του λαού:

«ΑΠΟ ΤΟ ΟΛΟΤΕΛΑ, ΚΑΛΗ ΚΙ Η ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΙΝΑ».

Δυστυχώς, με αυτή τη λογική δεν προχωρά μια πόλη που έχει το βάρος της λέξης «Σπάρτη».

Η Σπάρτη, που κάποτε ενσάρκωσε το μέτρο, τη λιτότητα και την αισθητική αρμονία,

θα προβάλλει πλέον τον πολιτισμό της μέσα σε ένα ανακαινισμένο βιομηχανικό κουφάρι. Η πρόθεση μπορεί να είναι καλή. Η  εικόνα, όμως, δεν θα πάψει να θυμίζει προσπάθεια να καλυφθεί η φθορά με επίχρισμα.

Δεν αμφισβητώ ότι θα γίνουν αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις, ότι θα προσπαθήσουν να δώσουν νέα μορφή στο παλιό κτίριο.

Αλλά ό,τι και να γίνει, δεν θα είναι ποτέ ένα καινούργιο μουσείο, σχεδιασμένο εξ αρχής με τις προδιαγραφές και το πνεύμα που απαιτεί ο 21ος αιώνας.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αρχιτεκτονικό, είναι νοοτροπίας. Για άλλη μια φορά, χτίζουμε επάνω σε κάτι παλιό, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ανακυκλώνουμε τη φθορά, αντί να την ξεπερνάμε. Προσαρμοζόμαστε στο ελάχιστο, αντί να διεκδικούμε το άριστο.

Η Σπάρτη δεν χρειάζεται απλώς ένα μουσείο. Χρειάζεται ένα όραμα.

Ένα μουσείο που να εμπνέει, να ενώνει, να θυμίζει και να προβάλλει.

Ένα μουσείο που να δείχνει στον επισκέπτη πως εδώ δεν ζούμε με το παρελθόν αλλά το συνεχίζουμε. Δεν είναι θέμα μαρμάρων ή μετάλλων, είναι θέμα ψυχής και αυτοσεβασμού. Γιατί όσο συνεχίζουμε να χτίζουμε επάνω στα κουφάρια του χθες, τόσο θα χάνουμε την ευκαιρία να δείξουμε ποιοι μπορούμε να είμαστε σήμερα.

Μετά από δεκαετίες εξαγγελιών, αναμονής και διαβεβαιώσεων, φαίνεται πως θα αποκτήσει η πόλη της Σπάρτης κάποτε το Νέο Μουσείο της. ΚΑΠΟΤΕ!!! Σε απροσδιόριστο χρόνο. ΌΤΑΝ ΚΑΙ  ΑΝ ΤΕΛΙΚΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ. Μακάρι να είμαστε όλοι καλά για να βρεθούμε στα εγκαίνια. Και αν όχι εμείς, τουλάχιστον οι επόμενες γενιές. Ίσως τότε να σερβίρεται και ο καφές της παρηγοριάς για τα χρόνια που χάθηκαν και τον κόσμο που δεν πρόλαβε να το δει.

Και μέσα σε αυτή την πορεία των αναβολών, αξίζουν πράγματι συγχαρητήρια σε όσους πρότειναν και επέμειναν να παραμείνει το παλιό κουφάρι. Σε όσους θεώρησαν ότι η διατήρηση του υπάρχοντος κελύφους ήταν η καλύτερη λύση, ακόμη κι αν υπήρχε η δυνατότητα για ένα νέο, σύγχρονο κτίριο από την αρχή. Χρειάζεται θάρρος για να υποστηρίζει κανείς μια επιλογή που θα κριθεί από τον χρόνο. Χρειάζεται επιμονή για να υπερασπίζεται μια λύση μέσα σε αντιδράσεις και αμφιβολίες.

Αν πράγματι πιστεύουν ότι αυτή η επιλογή θα δικαιώσει την πόλη, τότε τους αξίζει να αναλάβουν και το βάρος της ευθύνης. Γιατί το θέμα δεν είναι αν θα μείνει το παλιό ή θα χτιστεί το νέο. Το θέμα είναι να γίνει επιτέλους μουσείο αντάξιο της Σπάρτης. Να πάψει το κτίριο να είναι σύμβολο εκκρεμότητας και να μετατραπεί σε σύμβολο πολιτισμού.

Όσο όμως εμείς συνεχίζουμε να περιμένουμε, την έναρξη των εργασιών, γύρω μας προχωρούν άλλα μεγάλα έργα. Κατασκευάζεται το νέο Νοσοκομείο της Σπάρτης και ανακαινίζεται το παλιό Αρχαιολογικό Μουσείο στο κέντρο της πόλης από το Ίδρυμα Νιάρχος.  ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ  ΣΙΓΟΥΡΟ ότι  αυτά τα έργα θα ολοκληρωθούν και θα λειτουργήσουν πρώτα και η Σπάρτη θα συνεχίζει ακόμη να περιμένει το ξεκίνημα  του νέου μουσείου που τόσες δεκαετίες εξαγγέλλεται. Μια εικόνα που θυμίζει πραγματικά ΞΕΦΤΙΛΑ  ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ - ΝΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΑΙΣΧΟΣ.

Χρόνια τώρα η πόλη περιμένει. Περιμένει ένα έργο που θα έπρεπε να αποτελεί αυτονόητη προτεραιότητα για έναν τόπο με τέτοιο ιστορικό βάρος. Κι όμως, το μουσείο παραμένει υπόσχεση. Παραμένει σχέδιο, δήλωση, πρόθεση. Κάθε γενιά ακούει ότι πλησιάζει, αλλά καμία δεν το βλέπει να θεμελιώνεται Και όμως, σήμερα η Σπάρτη ζητιανεύει το αυτονόητο. Παρακαλεί για έργα που θα έπρεπε ήδη να υπάρχουν.  Διαμαρτύρεται για πράγματα που σε άλλες πόλεις θεωρούνται δεδομένα. Μια πόλη με τέτοια κληρονομιά δεν γίνεται να παραπονιέται για τα στοιχειώδη.

Ίσως κάποτε, όταν θα έχουν αλλάξει πρόσωπα και θητείες, να πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια. Ίσως τότε να σταθούμε μπροστά του με συγκίνηση. Αν όχι ως παρόντες, τότε ως σκέψη όσων περίμεναν και δεν πρόλαβαν. Και ανάμεσα σε λόγους και χειροκροτήματα, να υπάρχει πάντα μια σιωπηλή υπενθύμιση για τα χρόνια που χάθηκαν μέσα στις αναβολές.

Όμως η Σπάρτη δεν χρειάζεται άλλες ευγενικές προσδοκίες. Δεν χρειάζεται καφέδες παρηγοριάς ούτε διαβεβαιώσεις χωρίς χρονοδιάγραμμα. Χρειάζεται απόφαση, πράξη και συνέπεια. Χρειάζεται να δει το μουσείο της να υψώνεται ως σύγχρονο σύμβολο της ιστορίας της.

Γιατί μια πόλη με τόσο βαθιές ρίζες δεν μπορεί να ζει μόνο με το ένδοξο παρελθόν της. Οφείλει να το στεγάσει, να το αναδείξει και να το παραδώσει ζωντανό στις επόμενες γενιές. Και αυτό δεν γίνεται με ευχές. Γίνεται με υλοποίηση.

Συνεχίζεται…. στολίζοντας την πόλη της Σπάρτης με ιδέες ανάπτυξης

Σκέψεις, λόγος και προτάσεις… από τον Βασίλη Λαδά