Ντρέπομαι για το θεσμό των «Αρχόντων» από τον Ευστάθιο Βαλιώτη

Στην Αρχαία Ελλάδα «άρχοντας» σήμαινε κυριολεκτικά «ηγέτης», ήταν ο τίτλος των ανώτατων πολιτικών και διοικητικών αρχόντων. Η Αθήνα, στην κλασική της εποχή, διοικείτο από ένα σώμα εννέα αρχόντων, με ετήσια θητεία. 

Στο Βυζάντιο ήταν βαθμός για «προτεργάτες» άρχοντες, ήταν τίτλος τιμητικός. Μετά την πτώση του Βυζαντίου, τον τίτλο του «Άρχοντα» τον πήρε το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως.

Στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και του Βυζαντίου, ως υπηρέτης του Τούρκου, ο όρος «άρχοντας» χρησιμοποιείτο κυρίως για όσους ήταν προύχοντες, πρόκριτοι, κοτζαμπάσηδες, μέλη της αριστοκρατίας και εύποροι Έλληνες με επιρροή στην οθωμανική διοίκηση. Ήταν λοιπόν ένας τίτλος με βάση την ισχύ, τον πλούτο, την εξουσία και τα πολεμικά ανδραγαθήματα. 

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο φαίνεται ότι, μέχρι σήμερα, δεν μπορεί να απεγκλωβιστεί απ’ όσα «κληρονόμησε» από τα χρόνια της τουρκοκρατίας και επιμένει να αντιμετωπίζει τους πιστούς όχι με βάση την έντιμη και χριστιανική ζωή τους, καθώς και τη γενικότερη προσφορά τους στην Εκκλησία, την κοινωνία και στον Ελληνισμό εν γένει, αλλά με βάση το «αντίδοτο» της εξαγοράς ενός «τίτλου τιμής».

Ο θεσμός των «Αρχόντων» θα είχε μεγάλη σημασία αν το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώριζε κάθε χρόνο ως «άρχοντες» και ως «αρχόντισσες» (γιατί όχι;) κάθε άτομο μέσα στην Ελληνοαμερικανική Κοινότητα που με τον δικό του τρόπο και τις δικές του δυνατότητες έχει προσφέρει σημαντικό έργο για τη διατήρηση και διάσωση της ελληνοχριστιανικής μας πίστης και κληρονομιάς, είτε μέσα από εθελοντικές εργασίες είτε με οικονομικές συνεισφορές είτε με παγκόσμια αναγνώριση. 

Τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις για επιλογή των «Αρχόντων» του Οικουμενικού Πατριαρχείου μάς προσβάλλουν και υποτιμούν την νοημοσύνη μας. Αυτό το «Foundation», αυτό το ταμείο, ποιο σκοπό έχει; Πού δίνουν όλα αυτά τα εκατομμύρια που συγκεντρώνουν κάθε χρόνο, υποτιμώντας τον Ελληνισμό; 

Τα σχολεία μας ψυχορραγούν, οι εκκλησίες μας υποφέρουν από έλλειψη ικανών Ελληνορθόδοξων ιερέων και η ηγεσία της Εκκλησίας ψάχνει μόνο για χρήματα, αλλά χωρίς να τα διαθέτει στις πραγματικές ανάγκες των κοινοτήτων μας. 

Πήγαμε στο «Τουρκικό Σπίτι» εδώ στη Νέα Υόρκη και είπαμε: «Να οι Τούρκοι τι έκαναν. Εμείς τι κάνουμε;» Εάν εμείς δεν στέλναμε χαράτσι στο Πατριαρχείο, το μισό Μανχάταν θα ήταν δικό μας και θα είχαμε εισοδήματα χωρίς να ζητάμε δίσκους. Η Εκκλησία κάποτε πρέπει να μάθει το ρήμα «δίδω», όχι μόνο «ζητώ»… 

Πολλοί άνθρωποι με ερωτούν συχνά: «καλά, εσύ δεν είσαι άρχοντας;» Και τους απαντώ:

«Οι άρχοντες παίρνουν την εξουσία μόνοι τους. Εγώ γεννήθηκα άρχοντας και θα λέγω την αλήθεια όπως είναι και όχι παπαγαλάκι αυτών που τους έκαναν». 

Βασικά, δεν απονέμεται «τιμητική διάκριση» σε ομογενείς που έχουν προσφέρει στην Εκκλησία και την Κοινότητά μας, αλλά σε όσους συμφωνούν προκαταβολικά ότι, ανεξαρτήτως του έργου και της προσφοράς τους μέσα στην Ομογένεια, θα πρέπει να «ακουμπήσουν» εκατό χιλιάδες δολάρια και ό,τι άλλο στον κ. Βαρθολομαίο. 

Με απλά λόγια, ο τίτλος του «Άρχοντα» είναι «προς πώληση» (for sale). Δεν απονέμεται δίκαια και με ίσους όρους. Του έδωσαν αξία στον Ίντερνετ. Σήμερα είναι 100 χιλιάδες, του χρόνου 200 και ο Θεός ξέρει μέχρι πού θα φθάσει…

Ως Ελληνορθόδοξος και ενεργό μέλος της Ομογένειας για δεκαετίες, αναγνωρίζοντας το διαχρονικό ρόλο που έχει να διαδραματίσει το Οικουμενικό Πατριαρχείο μας, ως σύμβολο της αγάπης και της ενότητας των απανταχού Ορθοδόξων, ντρέπομαι για την ύπαρξη του θεσμού των «Αρχόντων», όπως λειτουργεί, σύμφωνα με τους κανόνες και την αποστολή του. 

Για να μην παρεξηγηθώ, διατυπώνοντας αυτές τις απόψεις δεν σημαίνει ότι αυτοί που επιλέγονται ή ένας υπολογίσιμος αριθμός από τους υποψηφίους δεν αξίζουν να είναι «άρχοντες». Πολλοί είναι αξιόλογοι και διακρίνονται για τη μεγάλη συνεισφορά τους στις κοινότητές μας και ευρύτερα στην Εκκλησία και τον Ελληνισμό. 

Δεν επικρίνω τα άτομα που επιλέγονται. Κατακρίνω το θεσμό των «Αρχόντων» όπως λειτουργεί, επειδή ο τίτλος «εξαγοράζεται» και δεν απονέμεται και μάλιστα με το minimum ποσό των 100. Πρόκειται για γελιοποίηση ενός εκκλησιαστικού θεσμού, που δεν τιμά ούτε το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ούτε τους επιλεγέντες. 

Φέτος, γίνονται «Άρχοντες» 47 άτομα, ενώ το Καταστατικό του αναφέρει «όχι πάνω από 27». Αλλά, αφού τώρα βρήκαμε χρήματα γιατί να την τα πάρουμε… 

Πολλοί έχουν προσφέρει και συνεχίζουν να προσφέρουν σημαντικό έργο σε εκκλησίες, κοινότητες και σχολεία. Όμως, όλοι για να γίνουν άρχοντες πρέπει να «καταθέσουν» εκατό χιλιάδες δολάρια.

Αν, για παράδειγμα, ένας δάσκαλος, που έχει αφιερώσει τη ζωή του για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού, ή ένας απλός ιερέας που για χρόνια υπηρετεί την Εκκλησία και ξεχωρίζει με βαθύ πνευματικό και καθοδηγητικό έργο, δεν έχει να δώσει εκατό χιλιάδες δολάρια, τότε δεν δικαιούται να γίνει «Άρχοντας»; Τι κατάντια! 

Αυτό δεν είναι χριστιανικό! Ο Χριστός είπε ότι όλοι είναι ίσοι απέναντι στον Θεό. Η ισότητα δεν σημαίνει ταυτόσημους ρόλους ή λειτουργίες στη ζωή ή στους θεσμούς μιας διοίκησης, αλλά η ισότητα είναι ταυτισμένη με την ηθική και πνευματική ισοτιμία. Και μάλιστα στην Νεκρώσιμη Ακολουθία αναφέρεται ότι όλοι είμαστε ίσοι, πλούσιοι ή φτωχοί, αμαρτωλοί ή δίκαιοι και άλλα πολλά. 

Και το Οικουμενικό Πατριαρχείο πρέπει να είναι ο φάρος αυτής της διδασκαλίας, εκφράζοντας τη θεμελιώδη πνευματική αρχή, ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν την ίδια αξία και δεν κρίνονται με βάση τον οβολό τους. 

* Ο Ευστάθιος Βαλιώτης είναι θεολόγος και γνωστός επιχειρηματίας της Ομογένειας

ekirikas.com, Εθνικός Κήρυκας Νέας Υόρκης