Εισήγηση Κανελλοπούλου για την Τοποθέτηση της Προτομής Χρήστου Καρβούνη

Η εισήγηση της κ Κανελλοπούλου έχει ως εξής:

«κ Πρόεδρε,

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, 

Στις 26 Νοεμβρίου 1943 οι Γερμανοί κατακτητές εκτέλεσαν εν ψυχρώ στο Μονοδένδρι Λακωνίας 118 επίλεκτους Σπαρτιάτες καθ’ υπόδειξη δωσίλογων συνεργατών τους . Μεταξύ των εκτελεσθέντων και ο γιατρός Χρήστος Καρβούνης που αν και του προτάθηκε να εξαιρεθεί και να γλυτώσει το εκτελεστικό απόσπασμα, αυτός ζήτησε αντί του ιδίου να εξαιρεθεί ένα από τα τέσσερα παιδια της Τζιβανοπουλίνας. Οι Γερμανοί αρνήθηκαν και έτσι εκτελέστηκαν και ο Καρβούνης και τα τέσσερα αδέλφια Τζιβανόπουλοι μαζί με τους υπόλοιπους εκτελεσθέντες στο Μονοδένδρι. 

Τον Ιανουάριο του 2022, ο εξέχων γλύπτης και συνδημότης μας κ Δημοσθένης Τζανάκος ανακοίνωσε την δωρεά προς τον δήμο Σπάρτης, της προτομής του Ήρωα Σπαρτιάτη Γιατρού Χρήστου Καρβούνη, ο οποίος εκτελέστηκε μεταξύ των 118 Εθνομαρτύρων, στο Μονοδέντρι, από τους Γερμανούς κατακτητές. 

Σύμφωνα με την απόφαση 12 της 21/3/2023 του Συμβουλίου της Κοινότητας Σπαρτιατών, η Κοινότητα Σπαρτιατών γνωμοδοτεί θετικά ως προς τη δωρεά προτομής «Χρήστου Καρβούνη» στη Κοινότητα Σπαρτιατών του Δήμου Σπάρτης σύμφωνα με το Πρακτικό της επιτροπής Καλλιτεχνικής - Αισθητικής Αρτιότητας της ορειχάλκινης προτομής «Χρήστου Καρβούνη» στην Κοινότητα Σπαρτιατών του Δήμου Σπάρτης. 

Στις 27-5-2024 με δημοσίευμά του ο κ Ευάγγελος Μητράκος καταθέτει δημόσια ερώτημα προς τον Δήμο Σπάρτης σχετικά με την τοποθέτηση της δωρισθείσας προτομής Καρβούνη στον εγκεκριμένο σημείο επί της Παλαιολόγου. 

Στις 27-7-2024 με ερώτηση της παράταξης ΣΠΑΡΤΗ ΜΠΡΟΣΤΑ που έχουμε την τιμή να εκπροσωπούμε η κ Τσιρώνη και εγώ στο Δημοτικό  μας Συμβούλιο καταθέσαμε ερώτημα αν και πότε πρόκειται ο Δήμος Σπάρτης να υλοποιήσει την από 21/3/2023 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σπάρτης, στο οποίο συμμετείχε ως δημοτικός Σύμβουλος ο νυν δήμαρχος κ Βακαλόπουλος και είχε ψηφίσει θετικά για την αποδοχή της δωρεάς του κ Τζανάκου. Μετά από αυτό το ερώτημα υπήρξε πραγματική κινητοποίηση του Δήμου Σπάρτης. 

Στις 24-9-2024 η Υπηρεσία Νεότερων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δυτικής Ελλάδος, Πελοποννήσου και Νοτίου Ιονίου γνωμοδοτεί θετικά για την τοποθέτηση της προτομής Χρήστου Καρβούνη επί της οδού Κ Παλαιολόγου , έναντι του σημείου όπου υπήρχε παλαιότερα η κλινική του. 

Στις 27-11-2024 το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Πελοποννήσου γνωμοδοτεί επίσης θετικά για την τοποθέτηση της προτομής Καρβούνη στην παραπάνω θέση. 

Στις 10-12-2024 η ΕΦΑΛΑΚ γνωμοδοτεί θετικά για την τοποθέτηση της προτομής Χρήστου Καρβούνη στην παραπάνω θέση επί της οδού Κ. Παλαιολόγου. 

Τον Νοέμβριο του 2025, μετά από ένα και πλέον χρόνο από τις γνωμοδοτήσεις των παραπάνω υπηρεσιών,  τοποθετείται επιτέλους η βάση για την προτομή του Χρήστου Καρβούνη επί της οδού Κ. Παλαιολόγου , όπως έχει αποφασιστεί από το Δημοτικό Συμβούλιο Σπάρτης. 

Στις 19-11-2025 δημοσιεύεται στα τοπικά μέσα ενημέρωσης επιστολή διαμαρτυρίας του Πατριωτικού Συνδέσμου Λακωνίας γιατί επί της στήλης που τοποθετήθηκε έχει αναγραφεί ότι ο Χρήστος Καρβούνης υπήρξε μέλος της ΝΕ του ΕΑΜ. 

Μετά την παραπάνω διαμαρτυρία του Πατριωτικού Συνδέσμου Λακωνίας η ολοκλήρωση του έργου έχει σταματήσει για αδιευκρίνιστους λόγους και φυσικά ελπίζουμε να μην φοβήθηκε ο Δήμος Σπάρτης την διαμαρτυρία μιας πολιτικής παράταξης με ακροδεξιά φυσιογνωμία που από το κείμενό της φαίνεται ότι ζει ακόμα στον προηγούμενο αιώνα και αδυνατεί να μελετήσει σωστά την ιστορία. 

Επειδή κανένας μέχρι σήμερα δεν γνωρίζει πότε θα τοποθετηθεί η προτομή του Χρήστου Καρβούνη επί του βάθρου της και επειδή ήδη έχουν περάσει πέντε μήνες χωρίς καμία περαιτέρω κίνηση και απόφαση εκ μέρους του Δήμου Σπάρτης, θεωρήσαμε υποχρέωση μας να φέρουμε για συζήτηση, διευκρινίσεις και αποφάσεις το παραπάνω θέμα. 

Μετά την παραπάνω παρουσίαση  του χρονικού της περιπετειώδους διαδρομής της τοποθέτησης της προτομής ενός ανθρώπου που έδωσε την ζωή του χωρίς να διστάσει για την πατρίδα του, ενός τόσο διακεκριμένου συμπολίτη μας, θεωρούμε ότι αποτελεί ύψιστη ευθύνη του Δήμου Σπάρτης να τοποθετήσει άμεσα την προτομή του Χρήστου Καρβούνη στην θέση που έχει προετοιμαστεί γι’ αυτό επί της Κ. Παλαιολόγου, χωρίς καμία περαιτέρω χρονοτριβή. 

Προτείνουμε σήμερα το Δημοτικό Συμβούλιο να ορίσει ημερομηνία για την τοποθέτηση της προτομής του Χρήστου Καρβούνη επί της στήλης που ήδη έχει τοποθετηθεί στο σημείο. 

Ο Χρήστος Καρβούνης εκτελέστηκε μία φορά από τους Γερμανούς. Δεν μπορεί η πόλη της Σπάρτης να τον εκτελεί καθημερινά με την τοποθέτηση του βάθρου και την παράλειψη τοποθέτησης  της προτομής του στην κορυφή του. Γελοιοποιείται έτσι ο Δήμος Σπάρτης και δείχνει αμηχανία και πιθανόν έλλειψη αυτοπεποίθησης, επιδεικνύοντας παράλληλα δισταγμό για την απόδοση της επιβεβλημένης τιμητικής διάκρισης προς τον τοπικό μας ήρωα. 

Τέτοιοι ήρωες σπανίζουν και οι λαοί που τους έχουν πρέπει να αισθάνονται τυχεροί που μπορούν να μεταβιβάσουν στις επόμενες γενιές τέτοια λαμπερά δείγματα ηρωισμού και φιλοπατρίας.

Λίγα λόγια για τον γιατρό Χρήστο Καρβούνη

Γεννήθηκε στο χωριό Αράχοβα, στις 16 Ιούλη 1903. Τέλειωσε το δημοτικό σχολείο του χωριού του και το Γυμνάσιο της Σπάρτης. Σπούδασε στη Γερμανία, στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Halle, από το 1920 έως το 1927, και ειδικεύτηκε στη χειρουργική. Το 1928 γύρισε στην Ελλάδα και τον Αύγουστο του 1929, εγκαταστάθηκε οριστικά στην Σπάρτη, όπου άνοιξε την κλινική του. Ήταν από τους καλύτερους χειρουργούς. Από το 1929 μέχρι το 1943 έκανε περίπου 3.000 επιτυχημένες εγχειρήσεις. Στην κλινική του εύποροι και άποροι έβρισκαν την πρέπουσα ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Ακόμα και Γερμανούς γιάτρευε…

Στον Ελληνοϊταλικό πόλεμο υπηρέτησε στο στρατό, στα νοσοκομεία Θεσσαλονίκης και στη Νάουσα. Η πατριωτική του δράση στην κατοχή ήταν εξαιρετική. Έτρεχε παντού. Την άνοιξη του 1943 νοσήλευσε και θεράπευσε έναν Έλληνα αξιωματικό των κομάντος, στο χωριό Τσίντζινα. Οι Ιταλοί το έμαθαν και τον συνέλαβαν. Με την κατάρρευση της Ιταλίας αποφυλακίστηκε, αλλά σύντομα τον έπιασαν οι Γερμανοί. Με άλλους 117 ομήρους τον εκτέλεσαν στο Μονοδέντρι.

Αναστασία Κανελλοπούλου
Δημοτική Σύμβουλος Σπάρτης