Μαυρομιχαλαίοι και Καποδίστριας - Μανιάτικος λόγος και αντίλογος - video

Ο Γιώργος Δημακόγιαννης περιέγραψε τη Μάνη ως τη ραχοκοκαλιά της νότιας Πελοποννήσου, με κορμό τον Ταΰγετο και κατάληξη το Ακρωτήριο Ταίναρο. Περίπου διακόσιοι οικισμοί, μοιρασμένοι ανάμεσα στον Λακωνικό και τον Μεσσηνιακό κόλπο, φιλοξενούν έναν λαό σκληραγωγημένο, λιτό, με δικό του άγραφο δίκαιο, δικές του αξίες, δική του κοσμοθεωρία. Εκεί όπου η επιβίωση απαιτούσε όπλο, πειθαρχία και τιμή.

Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως τονίστηκε, η Φιλική Εταιρεία γνώριζε καλά πως χωρίς τους Μανιάτες δεν θα μπορούσε καν να ξεκινήσει η Επανάσταση. Δεκαπέντε χιλιάδες έμπειροι πολεμιστές, μαθημένοι στο καριοφίλι και στο σπαθί, αποτέλεσαν τη μόνη πραγματικά οργανωμένη στρατιωτική δύναμη στον ελλαδικό χώρο. Όχι για να «απελευθερωθούν», γιατί οι ίδιοι ήταν ήδη ελεύθεροι, αλλά για να νικήσουν. Γι’ αυτό και η μανιάτικη σημαία έγραφε «Νίκη ή Θάνατος» και όχι «Ελευθερία ή Θάνατος».

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους Μαυρομιχαλαίους, μια οικογένεια που, όπως ειπώθηκε χωρίς περιστροφές, έδωσε περισσότερο αίμα από οποιαδήποτε άλλη στον Αγώνα. Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, αρχιστράτηγος των σπαρτιατικών δυνάμεων, οι γιοι και τα αδέλφια του, σκορπισμένοι από την Εύβοια μέχρι την Ήπειρο και την Πελοπόννησο, δεν υπερασπίστηκαν μόνο τη Μάνη αλλά κάθε γωνιά της εξεγερμένης Ελλάδας.

Κι όμως, στη συλλογική μνήμη, και σε σύγχρονες κινηματογραφικές αποτυπώσεις, οι Μαυρομιχαλαίοι παρουσιάζονται συχνά ως άξεστοι, σχεδόν «κατσαπλιάδες». Ο κ. Δημακόγιαννης αντέτεινε στοιχεία: ο Γεώργιος (Γιωργάκης) Μαυρομιχάλης, μόλις 22 ετών, ορίστηκε εγγυητής της τάξης μετά την Άλωση της Τριπολιτσάς, γιατί το όνομά του και μόνο επέβαλε πειθαρχία. Λίγο αργότερα, στάλθηκε στο Συνέδριο της Βερόνας, συνομιλώντας με ηγεμόνες της Ευρώπης και τον Πάπα, υπηρετώντας τη διπλωματία της Επανάστασης.

Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε, αναπόφευκτα, ο Ιωάννης Καποδίστριας. Ένας ηγέτης με παγκόσμιο κύρος, ο οποίος, όπως υπογραμμίστηκε, διέθεσε τεράστια προσωπική περιουσία για το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Όμως, το ερώτημα τέθηκε ωμά: ήταν ο χειρισμός του απέναντι στους αγωνιστές και ειδικά στους Μανιάτες ο ενδεδειγμένος;

Η φυλάκιση του Πετρόμπεη, η περιφρόνηση προς ανθρώπους που είχαν θάψει παιδιά και αδέλφια, η επιβολή ενός «κράτους» χωρίς αγκαλιά και χωρίς κατανόηση της ελληνικής ιδιοσυγκρασίας, δημιούργησαν εκρηκτικό κλίμα. Όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά: με το φιλότιμο οι Έλληνες δίνουν και το βρακί τους, με τον αυταρχισμό, δεν κάνουν ούτε βήμα.

Η συζήτηση έφθασε στο αποκορύφωμα με τη δολοφονία του Καποδίστρια στο Ναύπλιο. Ο κ. Δημακόγιαννης επικαλέστηκε πολυετή έρευνα που θέτει σοβαρά ερωτήματα για το αν οι Μαυρομιχαλαίοι ήταν πράγματι οι φυσικοί αυτουργοί ή αν αποτέλεσαν βολικούς ενόχους σε ένα παιχνίδι ξένων συμφερόντων. Η Αγγλία, όπως ειπώθηκε, γνωρίζει πολλά, και σιωπά για ακόμη περισσότερα.

Το ερώτημα που έμεινε να αιωρείται στον αέρα ήταν καίριο: γιατί δεν ανοίγουν οι φάκελοι; Ποιον προστατεύει η σιωπή; Και, τελικά, μπορεί η Ελλάδα να υπάρξει πραγματικά ανεξάρτητη όταν από τη γέννησή της κινήθηκε πάνω στις ράγες της ξενοκρατίας;

Το μήνυμα από την Αδούλωτη Μάνη ήταν σαφές και διαχρονικό: ισχύς, ενότητα, όσο είναι δυνατόν, και ετοιμότητα για αγώνα. Όχι από νοσταλγία, αλλά από ιστορική αυτογνωσία. Γιατί λαός που δεν αντέχει την αλήθεια του παρελθόντος του, δύσκολα θα κερδίσει το μέλλον του.

[«Ελεύθερη Ώρα», σελ. 7, Παρασκευή 9-1-2026]

(*) Συνέντευξη στην ραδιοφωνική εκπομπή του δημοσιογράφου Γρηγόρη Σερέτη «Κόντρα στο Σύστημα» στον Focus FM 103,6 (Θεσσαλονίκη) και ΜΑΧΗ FM 99,8 (Αθήνα)